Chính phủ Nhật Bản dù trợ cấp tổng hơn 20% cho game và anime, nhưng nhân sự ngành không nhận được đồng nào

Những năm qua, dù Chính phủ Nhật Bản liên tục mở rộng các sáng kiến hỗ trợ tài chính nhằm cải thiện điều kiện làm việc và thúc đẩy xuất khẩu văn hóa, nhưng thực tế dòng vốn này dường như đang "bỏ quên" những người trực tiếp làm ra sản phẩm.

Hình ảnh chụp từ báo cáo của METEI với game (dòng thứ 2 từ trên xuống) và anime (dòng thứ 3 từ trên xuống). Ảnh: METI.

Theo các tài liệu được công bố, trong tổng số 6,77 tỷ Yên (khoảng 42,5 triệu USD) ngân sách trợ cấp cho ngành giải trí nội địa năm 2024, có một sự chênh lệch rõ rệt trong việc phân bổ. Ngành phim điện ảnh và truyền hình (live-action) chiếm tới 54,9% tổng kinh phí, trong khi anime và game chỉ lần lượt nhận được 12,6% và 10,7%.

Đáng chú ý hơn, khi đi sâu vào phân tích nội bộ ngành anime, dòng tiền trợ cấp chủ yếu chỉ tập trung vào các mảng quảng bá, bản địa hóa và phân phối quốc tế. Kết quả là các nhân sự trực tiếp tham gia sản xuất – những họa sĩ, biên kịch, đội ngũ kỹ thuật – gần như không nhận được bất kỳ sự hỗ trợ trực tiếp nào từ nguồn ngân sách này, dẫn đến con số "0.0%" đầy cay đắng. Ngay cả trong ngành game, tỷ lệ hỗ trợ trực tiếp cho nhà phát triển cũng chỉ ở mức khiêm tốn 1,4%.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: YouTube.

Mặc dù METI đã nhận diện được lỗ hổng này và đang xem xét các phương án hỗ trợ trực tiếp hơn, nhưng khoảng cách giữa chính sách và thực tế vẫn còn rất lớn. Một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở quy trình nộp đơn xin trợ cấp quá phức tạp. Trong khi các tập đoàn lớn với nguồn lực hành chính dồi dào dễ dàng tiếp cận ngân sách, thì các nhà sáng tạo cá nhân hoặc studio nhỏ vốn đã kiệt sức vì áp lực công việc và thu nhập thấp, lại không có đủ thời gian cũng như nguồn lực để theo đuổi các thủ tục rườm rà này. Điều này vô hình trung biến hệ thống trợ cấp trở thành "đặc quyền" của các doanh nghiệp lớn thay vì là bệ phóng cho những người làm nghề chân chính.

Ngành công nghiệp anime đang có tăng trưởng quốc tế tốt. Ảnh: The New York Times.

Nhật Bản đang đặt mục tiêu đầy tham vọng là nâng doanh thu từ nội dung số ra nước ngoài lên tới 20 nghìn tỷ Yên vào năm 2033. Tuy nhiên, đằng sau những con số doanh thu kỷ lục của các siêu phẩm anime là một thực trạng đáng báo động: hàng loạt studio phải đối mặt với nguy cơ phá sản và đóng cửa do chi phí sản xuất tăng cao nhưng lợi nhuận thực tế lại không được phân phối công bằng.

Báo cáo từ Teikoku Data Bank vào cuối năm ngoái cũng đã nhấn mạnh về một sự "cấp thiết trong việc thực hiện các biện pháp cứu vãn" để ngành công nghiệp này không bị sụp đổ từ bên trong. Việc thiết lập một hệ thống hỗ trợ nhắm thẳng vào đội ngũ sáng tạo thay vì chỉ tập trung vào khâu thương mại hóa hiện được xem là chìa khóa duy nhất để duy trì sức sống bền vững cho di sản văn hóa anime hiện nay.