Nhân sự sụt giảm, ngành anime đứng trước nguy cơ sẽ bị mất đi đến 400 tập anime vào năm 2030, nghiên cứu do JRI dự đoán

Theo các dự báo mới nhất từ tổ chức phi lợi nhuận Animator Supporters và báo cáo chuyên sâu từ Viện Nghiên cứu Nhật Bản (JRI), nếu không có những biện pháp can thiệp cơ cấu kịp thời, ngành anime có thể sẽ bước vào một cuộc khủng hoảng thiếu hụt sản lượng trầm trọng vào năm 2030

Báo cáo đã được đưa ra vào tháng 7, nhưng gần đây, cộng đồng quốc tế mới quan tâm. Ảnh: JRI.

Thách thức sụt giảm sản lượng và bài toán nhân lực trẻ

Các số liệu phân tích trong báo cáo chỉ ra rằng, đến năm 2030, tổng sản lượng anime của Nhật Bản có nguy cơ sụt giảm khoảng 10% so với mức của năm 2019. Sự sụt giảm này tương đương với khoảng 10.000 phút anime, tương đương khoảng 400 tập phim của một sê-ri truyền hình tiêu chuẩn có thời lượng 25 phút mỗi tập. Thực trạng này xuất phát trực tiếp từ tình trạng già hóa lực lượng lao động, tỷ lệ nghỉ việc cao và sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực trẻ để kế thừa.

Báo cáo dự đoán đến năm 2030 của ngành, và bản dịch tiếng Việt bởi Google. Ảnh: JRI.

Theo Anime Hunch, đại diện tổ chức Animator Supporters chỉ ra rằng mức thu nhập quá thấp chính là rào cản lớn nhất khiến ngành công nghiệp này không thể giữ chân các tài năng trẻ. Hiện tại, mức lương theo giờ trung vị của các họa sĩ anime tại Nhật Bản chỉ dao động ở mức khoảng 1.300 Yên (tương đương khoảng 210 nghìn đồng), chỉ nhỉnh hơn một chút so với mức lương tối thiểu vùng năm 2023 và thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình của toàn bộ các ngành nghề khác là khoảng 2.400 Yên (khoảng 395 nghìn đồng).

Thậm chí, nhiều họa sĩ mới vào nghề chỉ kiếm được khoảng 200 USD (khoảng 5,2 triệu đồng) mỗi tháng trong năm đầu tiên, khiến việc chi trả sinh hoạt phí tại các đô thị đắt đỏ như Tokyo trở nên bất khả thi nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ bên ngoài. Hệ quả là các studio luôn trong tình trạng thiếu hụt nhân sự kinh nghiệm, không có đủ thời gian và nguồn lực để cố vấn, đào tạo thế hệ kế cận, tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn làm suy giảm chất lượng chuyên môn một cách hệ thống.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: Sora News.

Lợi nhuận bất đối xứng giữa Ủy ban sản xuất và các Studio

Báo cáo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Nhật Bản (JRI) đã bóc tách nguyên nhân cốt lõi của tình trạng phân phối thu nhập không đồng đều này, xuất phát từ mô hình vận hành của các "Ủy ban sản xuất" (Production Committee) – nhóm các nhà đầu tư lớn nắm giữ phần lớn bản quyền.

Mặc dù doanh thu từ thị trường nước ngoài tăng vọt trong những năm qua, phần lớn lợi nhuận lại được phân phối cho các nhà lưu thông, phân phối và sở hữu nền tảng. Các studio sản xuất trực tiếp do thiếu năng lực đàm phán nên thường phải nhận mức phí gia công bị kìm kẹp ở mức thấp, đồng thời phải từ bỏ quyền sở hữu trí tuệ (IP) đối với chính tác phẩm mình tạo ra.

Tỷ lệ đóng góp trong ủy ban sản xuất. Ảnh: Trang 11 của JRI và bản dịch tiếng Việt.

Các giải pháp can thiệp vĩ mô và nỗ lực tự cứu của toàn ngành

Trước thực trạng nguy cấp đe dọa đến mục tiêu nâng tầm thị trường nội dung số ra toàn cầu của chính phủ Nhật Bản, các chuyên gia kinh tế khuyến nghị cần có sự can thiệp mạnh mẽ từ các chính sách vĩ mô. Chính phủ được kêu gọi cần áp đặt quy định bắt buộc các Ủy ban sản xuất phải tính toán chi phí gia công dựa trên mức lương thực tế và giờ làm việc của người lao động, đồng thời bắt buộc phải phân chia tối thiểu 10% quyền sở hữu trí tuệ (IP) cho các studio thực bám máy, bất kể họ có góp vốn tài chính ban đầu hay không.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: Sakugabooru.com

Về phía các tổ chức dân sự, Animator Supporters đã thực hiện các hành động cụ thể thông qua việc phát động chiến dịch gọi vốn cộng đồng trên nền tảng GoGetFunding ới mục tiêu 30.000 USD để mở rộng hệ thống nhà ở và chương trình đào tạo cho họa sĩ trẻ. Tổ chức này đang vận hành các mô hình ký túc xá trợ giá cho nhân sự dưới 3 năm kinh nghiệm với chi phí dưới 200 USD/tháng bao gồm cả điện nước và internet tại tỉnh Kochi.

Trong giai đoạn tiếp theo của năm 2026, tổ chức có kế hoạch phối hợp với chính quyền địa phương lập studio riêng và triển khai "Dự án Mini-Anime" nhằm tạo cơ hội thực chiến thương mại ngắn hạn cho các học viên, tạo nguồn doanh thu bền vững. Đồng thời, các đơn vị đại diện cũng bày tỏ ý định kết nối, học hỏi mô hình công đoàn từ các tổ chức quốc tế lớn như The Animation Guild hay IATSE tại Mỹ nhằm nâng cao vị thế đàm phán tập thể, hướng tới việc bảo đảm mức lương tối thiểu theo tuần và cải thiện môi trường làm việc lành mạnh hơn cho toàn ngành.