Tranh luận về việc xem "người có cảm xúc với nhân vật ảo" như xu hướng tính dục thuộc Cộng đồng LGBTQ?

Một số người đã thể hiện bản thân bị hấp dẫn bởi nhân vật hư cấu. Ảnh: Find My Method.

Thuật ngữ này có nguồn gốc từ cộng đồng người vô tính (asexual) vào năm 2005 thông qua các diễn đàn trực tuyến, sau đó lan rộng đến Nhật Bản và được biết đến rộng rãi với khái niệm "nijikon" (phức cảm 2D). Trong những năm gần đây, cộng đồng này đã bắt đầu hình thành các tổ chức vận động tại nhiều quốc gia như Nhật Bản và Đài Loan nhằm khẳng định bản sắc và chống lại sự kỳ thị.

Một căn phòng chứa các vật phẩm lưu niệm về nhân vật anime Mirai Suenaga. Ảnh: CultureJapan.

Dưới góc nhìn của các nhà nghiên cứu như xã hội học Yuu Matsuura, fictosexuality không nên bị xem là một sự bất thường. Matsuura lập luận rằng xã hội hiện đại đang vận hành dựa trên "chủ nghĩa lấy con người làm trung tâm", nơi sự hấp dẫn giữa con người bằng xương bằng thịt được mặc định là chuẩn mực duy nhất.

Theo lý thuyết này, việc gạt bỏ hoặc coi nhẹ những người chỉ có cảm xúc với nhân vật hư cấu là một phần của sự loại trừ hệ thống, tương tự như cách các chuẩn mực dị tính và người hợp giới đã từng vận hành trong lịch sử. Các nhà nghiên cứu ủng hộ quan điểm này cho rằng việc công nhận fictosexuality là một phần của phổ tính dục có thể giúp thách thức các cấu trúc xã hội cũ và mở ra không gian cho những trải nghiệm cảm xúc đa dạng hơn.

Akihiko Kondo, người đàn ông Nhật Bản nổi tiếng với việc kết hôn nhân vật ảo. Ảnh: BEHROUZ MEHRI/AFP.

Tuy nhiên, sự thừa nhận này vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ một bộ phận lớn dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng tình yêu và các mối quan hệ tính dục mang tính chất bản chất là sự tương tác và khả năng trao đổi sự đồng thuận - những yếu tố mà các nhân vật ảo, vốn là sản phẩm của hình vẽ hoặc mô hình kỹ thuật số, không thể đáp ứng.

Thông tin về cộng đồng này được đưa ra trên The New York Times. Ảnh: The New York Times.

Những vụ việc gây chú ý, chẳng hạn như đám cưới của một người đàn ông Nhật Bản với ca sĩ ảo Hatsune Miku, thường làm dấy lên các cuộc tranh luận gay gắt. Những người chỉ trích thường coi đây là biểu hiện của việc trốn tránh thực tại, sự ám ảnh thái quá, hoặc thậm chí là một hình thức bệnh lý cần được can thiệp thay vì được hợp thức hóa như một xu hướng tính dục.

Nhóm Fictosexuality được liệt kê chung phân loại với Gay, Les và Queer. Ảnh: Wikipedia.

Các cuộc khảo sát, tiêu biểu như khảo sát năm 2017 tại Nhật Bản do Hiệp hội Giáo dục Giới tính Nhật Bản, ghi nhận tỉ lệ từ 13% đến 17% học sinh, sinh viên từng trải qua cảm xúc lãng mạn với nhân vật trong anime hoặc trò chơi điện tử. Những con số này cho thấy đây không phải là một nhóm nhỏ biệt lập mà là một hiện tượng văn hóa có liên hệ mật thiết với sự phát triển của truyền thông và giải trí trong xã hội số. Tuy vậy, có ý kiến cho rằng, có cảm xúc lãng mạn chưa đồng nghĩa với việc họ sẽ kết hôn với nhân vật đó.

Lá cờ chưa chính thức dành cho nhóm người có xu hướng Fictosexuality. Ảnh: Deviantart via Wikipedia.

Hiện nay, cuộc đối thoại xung quanh fictosexuality vẫn đang nằm ở thế phản biện lẫn nhau. Một bên là nỗ lực của những người muốn định nghĩa lại các chuẩn mực tính dục và bảo vệ quyền được yêu theo cách riêng của mình, bên còn lại là nỗi lo ngại về việc xóa nhòa ranh giới giữa thực tại và hư cấu, cũng như sự bất ổn trong các giá trị đạo đức truyền thống.

Việc liệu fictosexuality sẽ được xã hội đón nhận như một định danh hợp pháp hay mãi là một đề tài gây tranh cãi vẫn là cuộc tranh cãi?