Vụ khởi kiện TikTok về vấn đề AI của seiyuu Kenjiro Tsuda (Nanami trong Jujutsu Kaisen) bị bác bỏ, nhưng lần đầu công nhận thuộc diện bảo hộ bản quyền!

Dẫu yêu cầu xóa bỏ video không được chấp thuận do những yếu tố kỹ thuật phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án, phán quyết này vẫn được đánh giá là một cột mốc mang tính bước ngoặt tư pháp lịch sử tại Nhật Bản.

Vụ kiện về AI sử dụng giọng nói trái phép đầu tiên ở Nhật Bản. Ảnh: Yomiuri.

Trong vụ kiện, đây cũng là lần đầu tiên mà cơ quan tư pháp Nhật Bản đưa ra kết luận khẳng định giọng nói của người nổi tiếng cũng tương tự như hình tượng khuôn mặt, hoàn toàn thuộc phạm vi bảo hộ của "quyền công khai" - một quyền độc quyền khai thác giá trị thương mại từ danh tính cá nhân.

Nhiều vai diễn ddeiern hfinh của Kenjiro Tsuda. Ảnh: Anime Corner.

Vụ kiện do Kenjiro Tsuda – seiyuu nổi tiếng từng thể hiện nhân vật Kento Nanami trong anime truyền hình ăn khách Jujutsu Kaisen và Kylo Ren trong loạt phim Star Wars – đệ trình lên tòa án vào tháng 11 năm ngoái, được xem là vụ kiện đầu tiên tại Nhật Bản đối đầu trực diện với tình trạng tạo sinh giọng nói bất hợp pháp từ công nghệ AI.

Theo nội dung đơn kiện, từ tháng 7 năm 2024 đến tháng 9 năm 2025, một tài khoản trên mạng xã hội TikTok đã đăng tải 188 video dạng chia sẻ kiến thức vụn vặt và truyền thuyết đô thị sử dụng phần giọng dẫn chuyện sao chép đặc tính giọng trầm ấm đặc trưng của Tsuda.

Những kênh này đã thu hút khoảng 210.000 người theo dõi, mang về khoản doanh thu ước tính từ 500.000 đến 750.000 yên mỗi tháng dựa trên lượt xem. Phía nam nghệ sĩ cho rằng các phần dẫn chuyện trên là sản phẩm tạo sinh có chủ đích nhằm trục lợi thương mại, vi phạm nghiêm trọng Đạo luật chống cạnh tranh không lành mạnh cũng như quyền công khai đối với giọng nói của nghệ sĩ.

Kenjiro Tsuda vào năm 2025. Ảnh: Oricon News.

Ngược lại, phía TikTok đã lập luận rằng lời tường thuật chỉ mang tính chất của một giọng nam phổ thông chứ không có sự đặc trưng gây nhầm lẫn, đồng thời cho biết chủ tài khoản giải thích dữ liệu huấn luyện AI được lấy từ giọng của một người bạn có tài nhại giọng chứ không trực tiếp sử dụng giọng thật của nguyên đơn.

Trước đó, tài khoản bị khiếu nại đã chủ động thực hiện thao tác xóa tài khoản vào ngày 29 tháng 5 năm 2026 và không gửi yêu cầu khôi phục, dẫn đến việc toàn bộ dữ liệu video trên hệ thống máy chủ của TikTok đã chính thức bị xóa sổ hoàn toàn từ ngày 28 tháng 6 năm 2026.

Ngoài ra, do các dữ liệu liên quan không còn tồn tại trên máy chủ lưu trữ, tòa án nhận định đối tượng của yêu cầu xóa bỏ đã không còn và đơn vị điều hành nền tảng không phát sinh nghĩa vụ phải thực hiện thêm hành vi gỡ bỏ nào khác, từ đó đưa ra phán quyết bác bỏ yêu cầu của nam seiyuu.

Vụ kiện của nam seiyuu bị bác bỏ do video đã bị xóa mất. Ảnh: © TVer Inc.

Theo đó, mặc dù Tsuda không đạt được phán quyết xử phạt buộc gỡ video do nguyên nhân đối tượng dữ liệu đã tự hủy, phán quyết từ Tòa án Địa phương Tokyo vẫn tạo nên tiền lệ pháp lý then chốt cho ngành công nghiệp giải trí và văn hóa ACG trước làn sóng AI tạo sinh bùng nổ.

Tòa án đã chính thức nêu rõ quan điểm rằng hành vi sử dụng giọng nói của người biểu diễn khi chưa được phép – trong trường hợp giọng nói đó sở hữu năng lực thu hút khách hàng và việc khai thác chỉ nhằm mục đích tận dụng sức hút thương mại này – sẽ cấu thành hành vi xâm phạm quyền công khai.

Nhận định này mang ý nghĩa định hướng rất lớn cho các tranh chấp pháp lý tương lai, đặc biệt trong bối cảnh Bộ Tư pháp Nhật Bản từ tháng 4 vừa qua đã phải thành lập hội đồng chuyên gia nhằm hoàn thiện các quy trình tố tụng dân sự đòi bồi thường thiệt hại cho các nghệ sĩ, diễn viên và ca sĩ bị lạm dụng giọng nói trên không gian số.