Chuyên gia cảnh báo anime có nguy cơ bị thoái trào trở thành "hàng hóa đại trà" khi netizen dễ tìm anime khác thay thế!

Tuy nhiên, sự phát triển vượt bậc này cũng kéo theo áp lực thương mại hóa không thể tránh khỏi, khiến các tác phẩm có xu hướng ngày càng giống nhau do sức ép từ thị trường và sự bão hòa về số lượng.

Anime đã có một năm doanh thu bùng nổ vào 2025. Ảnh: CBR.

Trong một bài luận chuyên sâu gần đây trên trang Anime! Anime!, nhà phê bình anime nổi tiếng Nhật Bản Ryota Fujitsu đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tốc độ chuyển mình quá nhanh từ một phương tiện truyền thông đặc thù sang hàng hóa tiêu dùng đại trà, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu lộ trình tiến hóa này có phải là dấu mốc cho "sự lụi tàn của anime".

Dù thừa nhận bất kỳ bộ anime nào cũng tồn tại song song hai giá trị là "nghệ thuật" và "thương mại", ông Fujitsu chỉ ra rằng cán cân đang ngày càng nghiêng mạnh về yếu tố sản phẩm trong những năm gần đây và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Theo nhà phê bình, người hâm mộ đã có thể dễ dàng tìm kiếm tác phẩm khác thay thế. Ảnh: ScreenRant.

Trong một thị trường quá tải, khán giả có tâm lý sẵn sàng từ bỏ một bộ phim nếu nó không đáp ứng ngay lập tức kỳ vọng của họ vì biết rõ luôn có vô số lựa chọn thay thế khác.

Sự dư thừa này khiến người xem bắt đầu chọn lọc phim không phải dựa trên những gì họ thực sự yêu thích, mà dựa trên những yếu tố họ không muốn nhìn thấy, vô tình thúc đẩy anime tự động định hình thành một loại "hàng hóa" có thể dễ dàng thay thế cho nhau.

Một số tác phẩm anime (hoặc 2D) vào năm 2025. Ảnh: Reddit.

Bên cạnh tâm lý khán giả, những thay đổi trong văn hóa quảng cáo và nền tảng phát trực tuyến cũng đang tác động trực tiếp đến cấu trúc ngành.

Nhà phê bình Fujitsu phân tích rằng các quảng cáo video, anime truyền hình dạng ngắn và các dịch vụ streaming đang tận dụng tối đa dữ liệu về mức độ tập trung cũng như điểm bỏ xem của khán giả để chuẩn hóa các cấu trúc phim theo hướng an toàn và công thức hơn. Điều này đã vô hình trung tạo ra áp lực buộc anime phải học theo các phương thức tương tự để duy trì sức cạnh tranh.

Thêm vào đó, sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo tạo sinh trong tương lai có thể làm giảm chi phí sản xuất và rút ngắn thời gian thực hiện, từ đó đẩy mạnh tiến trình thương mại hóa khi số lượng phát hành và kênh phân phối trở nên quan trọng hơn bản thân sự sáng tạo nội tại của mỗi chương trình.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: Vocal Media.

Nhận định cho rằng, sự bão hòa này đã làm thay đổi căn bản tư duy của người xem khi phần lớn công chúng dần bị cuốn vào lối suy nghĩ rằng giải trí chỉ cần mang lại niềm vui bề nổi là đủ, thiếu đi sự chủ động tìm kiếm những giá trị sâu sắc hơn.

Việc tạo ra các tác phẩm bứt phá khỏi quy chuẩn chung đang trở nên vô cùng nan giải, bởi theo ông Fujitsu, ngay cả khi một tác phẩm có độc đáo đến đâu, nhưng nếu người xem vẫn đánh giá nó có thể thay thế được thì tác phẩm đó đã ngừng làm nghệ thuật để biến mình thành một món hàng.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: Aso Haro, Takata Kotaro, Shogakukan/Zom100 Project.

Ông cho rằng, lời cảnh báo về "sự lụi tàn" không đồng nghĩa với việc loại hình này sẽ biến mất hoàn toàn, mà là một trạng thái tồi tệ khi quá trình thương mại hóa hoàn tất: công chúng sẽ không còn tìm kiếm ý nghĩa cốt lõi trong việc một thông điệp được biểu đạt cụ thể qua ngôn ngữ anime nữa.

Khi đó, anime vẫn tồn tại nhưng sẽ không còn ai bận tâm hay chú ý đến sự hiện diện mang tính đặc trưng của phương tiện biểu đạt này, mà hoàn toàn bị nhấn chìm vào làn sóng các sản phẩm nghe nhìn ngắn hạn khác.

Để đối trọng với tốc độ thương mại hóa đang lao dốc không phanh, nhà phê bình khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì năng lượng tiếp cận tác phẩm ở góc độ nghệ thuật nghiêm túc, bởi chính tư duy xem anime vượt trên một "bộ phim hoạt hình dành cho trẻ em" đã giúp ngành công nghiệp này hưng thịnh, và những góc nhìn phê bình định hướng chính là chìa khóa để bảo tồn giá trị nghệ thuật nguyên bản của nó.