Nhật Bản ban hành bộ quy tắc kêu gọi các công ty AI công khai dữ liệu huấn luyện để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhưng không có chế tài!

Trọng tâm của văn bản này tập trung vào việc khuyến khích các nhà phát triển AI công khai minh bạch các tập dữ liệu được sử dụng để đào tạo mô hình cũng như phương thức thu thập nguồn dữ liệu đó nhằm gia tăng tính minh bạch.

Tuy nhiên, các điều khoản này hoàn toàn không có tính ràng buộc về mặt pháp lý, đồng nghĩa với việc mức độ thực thi chủ yếu trông đợi vào tinh thần tự nguyện từ phía các doanh nghiệp trong ngành.

Hình ảnh minh họa. Ảnh: Reuters.

Theo kế hoạch dự kiến, chính phủ Nhật Bản sẽ bắt đầu đưa bộ quy tắc vào áp dụng thực tế và tiếp nhận phản hồi từ các bên cung ứng dịch vụ AI vào khoảng mùa thu năm nay. Những doanh nghiệp từ chối chấp hành sẽ nhận được yêu cầu giải trình cụ thể về nguyên nhân.

Đáng chú ý, phạm vi đối tượng hướng đến không chỉ giới hạn ở các công ty có trụ sở tại Nhật Bản mà còn bao gồm cả các đơn vị quốc tế đang cung cấp hệ thống hoặc dịch vụ AI nhắm đến thị trường Nhật Bản.

Đối với các đơn vị đồng thuận tuân thủ, chính phủ sẽ lập danh sách công khai tên doanh nghiệp kèm theo đường dẫn tới các thông tin được công bố trên trang web của họ, bao gồm chi tiết quy trình huấn luyện AI tạo sinh, các loại dữ liệu được sử dụng và cách thức thu thập.

Ảnh họa. Ảnh: KaKa Technology Studio.

Bên cạnh đó, bộ quy tắc cũng quy định rằng khi nhận được yêu cầu từ chủ sở hữu quyền tác giả hoặc người dùng trong những điều kiện nhất định, các nhà cung cấp AI sẽ phải phản hồi về việc liệu các tác phẩm có bản quyền hoặc tài liệu được bảo hộ có nằm trong dữ liệu huấn luyện hay không, qua đó thiết lập một cơ chế giúp các bên xác minh nguy cơ xảy ra vi phạm bản quyền.

Mặc dù vậy, tài liệu hướng dẫn nêu rõ cơ quan quản lý sẽ không bắt buộc doanh nghiệp phải tiết lộ các "thông tin nhạy cảm" liên quan đến bí mật thương mại hay tính an toàn.

Trước các biện pháp mới, phản ứng từ cộng đồng người dùng tại Nhật Bản đang có sự phân hóa rõ rệt; bên cạnh sự đồng tình trước nỗ lực ngăn chặn hành vi xâm phạm bản quyền, nhiều ý kiến vẫn tỏ ra nghi ngại về tính khả thi khi kỳ vọng các tập đoàn công nghệ lớn ở nước ngoài tự giác tuân thủ trong bối cảnh các quy định hoàn toàn thiếu vắng công cụ cưỡng chế pháp luật lẫn các biện pháp xử phạt nghiêm minh.